الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
11
دقائق العلاج ( فارسي )
است كه سبب مرضند و بنابراين پزشكى كه مىخواهد بدرمان بيماران بپردازد بايد آنها را بشناسد و راه بيرون راندن آنها را به نحوى كه ان شاء الله بيان خواهيم كرد بداند . فصل سوم - [ در اينكه بهترين دارو آن است كه مواد زايد و زيانآور آن كم باشد ] همينكه دانستيم كه بدن انسان شريفترين گوهرها و لطيفترين و پاكترين آنها از جهت آلودگى باعراض است ، مىگوئيم كه كاملترين درمان آن است كه در آن از داروهائى به كار رود كه طرطيرها و مواد زائد و زيانآور آن كمتر باشد ، زيرا طبيعت انسان ، چنين داروهائى را بهتر و آسانتر مىپذيرد و داروهاى پيچيدهتر كه طبيعت نيازمند به پالايش و جدا كردن مواد مختلف در آن باشد ، چهبسا كه بر طبيعت آدمى بيشتر سنگينى مىكند . بخصوص اگر هاضمه و دافعه و نيروى جداكننده ضعيف باشد ، زيرا در اين صورت مواد زائد دارو ، خود در بدن بجا مىمانند و سبب بيماريهاى ديگرى مىشوند و اين است معنى چيزى كه از حضرت ابى الحسن عليه السلام روايت شده كه فانّه ما من دواء الا و يهيّج داء ( داروئى نيست مگر اينكه خود بيمارى ديگرى را برميانگيزد ) درحالىكه اگر انسان نيرومند باشد ، بيمار نمىشود ، اما وقتىكه بيمار شد ، از نيرويش كاسته مىگردد و در اين هنگام داروى ناجور بر طبيعت او سنگينى مىكند ، بر ناتوانى او مىافزايد ، و طرطيرها بيشتر بر او چيره مىشوند . بههرحال داروئى كه از مواد زيانآور پاك نشده باشد ، نتيجهاش كمتر است . بنابراين بايد مقدار زيادترى از آن به كار رود و اين زيادروى خود بار سنگينترى بر طبيعت بيمار است و نيروى او را بيشتر مىكاهد . پس بايد دارو را از مواد زائد كاملا پاك كرد و اين كار به خوبى از پزشكان ساخته نيست و بايد بوسيله شيمىدانها انجام بپذيرد . ما بخاطر خدا مىخواهيم